Endoskopik Cerrahi

Endoskopik görüntüleme yöntemleri dışa açılan içi boş organların içine
girerek hastalıkların teşhis ve tedavisi amacı ile tıp alanına girmiş ve
gelişmeye başlamıştır. İlk olarak sindirim sistemi ile ilgili olarak yemek
borusu ve mideye girilmiş daha sonra bağırsaklara ve anüse girişimler
yapılmıştır. İdrar yolundan girerek idrar kesesi ve diğer kısımlara
ulaşılmıştır. Dışardan karın duvarını delerek girilerek birçok karın içi
hastalığı ve başta safra kesesi girişimleri olmak üzere bu tür hastalıkların
cerrahi tedavisi gerçekleştirilmiştir.

En çok kullanıldığı alanlardan biride kulak burun boğaz hastalıklarıdır. Tüm
burun boşlukları ve sinüslerin içine girilerek hem teşhis hem de tedavi amacı
ile kullanılmaktadır. Bundan başka jinekoloji, göğüs kalp ve damar
hastalıklarında ve diğer dallarda da sıklıkla kullanılan bir yöntem haline
gelmiÅŸtir.

Genelde vücudun doğal boşluklarına sokularak uygulanan bir teknik iken günümüzde
hemen her bölgeye sokularak kullanılmaktadır. Doğal boşluklar yoksa bu
çalışılacak alanlar cerrahi olarak oluşturulmakta ve daha sonra sistem
çalıştırılmaktadır.

Endoskopik girişimlerin en büyük avantajı doğal açıklıklardan veya deride açılan
küçük deliklerden girerek hedef organa ve yere ulaşarak ve burada gözle görülür
net bir görüntü altında teşhis ve gerekli tedaviyi sağlamaktır.

Plastik cerrahide endoskopik uygulamalar son yıllarda giderek artan bir hızla
yayılmaktadır. Endoskoplar, vücut içinde oluşturulan bir optik boşluk içine
gönderilen ve bu boşluğu aydınlatıp aynı zamanda görüntüyü de elde eden tüp
biçimli aletlerdir. Rijid yani bükülemeyen modeller olduğu gibi, esnek
endoskoplar da bulunmaktadır.
Cerrahi prosedürlerde genellikle sert bükülebilir olmayan rijid endoskoplar
kullanılmakta, esnek endoskoplar çoğunlukla tanısal işlemlerde yer bulmaktadır.

Endoskopik cerrahi uygulamalarının ayrılmaz diğer parçaları ise video
sistemleridir. Bu sistemler video kameralar ve monitörlerden oluşur. Böylece
elde edilen görüntülerin kaydedilmesi, çoğaltılması ve paylaşılır olması mümkün
olmuÅŸtur.

Bir endoskopla operasyon yapabilmek için endoskobun işlem yapılabilecek ve
görüntü sağlanabilecek bir odaya, yani optik boşluğa ihtiyacı vardır. Optik
boşluk, önceden var olabilir, kalıpla oluşturulabilir veya potansiyel bir
boşluk olup genişletilebilir. Plastik cerrahinin endoskopik uygulamalarının
çoğunda optik boşluk cerrahi kalıpla oluşturulmak ve mekanik olarak
desteklenmek zorundadır. Çünkü bu uygulamalar baş-boyun, meme, karın duvarları
ve ekstremiteler gibi doğal olarak boşluksuz bölgelerde yapılmaktadır. Optik
boşluğun operasyon süresince devamlılığını sağlamak için yardımcı yöntemlere
başvurularak internal veya eksternal ekartasyon uygulanır.

Araçlar

Endoskopik plastik cerrahi için gereken alet parkının başında endoskoplar gelir.
Daha önce belirtildiği gibi cerrahi prosedürler için genellikle sert yani rijid
endoskoplar tercih edilir. Baş-boyun bölgesinde ince çaplı endoskoplar
kullanılırken meme ve karın duvarlarında yapılacak işlemlerde daha kalın çaplı
endoskoplar kullanılmaktadır. Işık kaynağından çıkan ışık demetleri endoskobun
gövdesinden ucuna fiberoptik kablolarla iletilerek oluşturulan optik boşluğun
aydınlatılması sağlanır. Optik boşluk içinde yansıyan ışık demetleri ise
endoskobun yine ucuna yerleştirilmiş olan objektiften toplanarak gövdede bulunan
cam çomaklarla video kameraya taşınır ve görüntü oluşturulur.

Esnek endoskoplarda ise ışığın iletilmesi de, yansıyan ışınların geri taşınması
da yine aynı fiberoptik kablolarla sağlanır. Esnek endoskoplardaki fiberoptik
kabloların cerrahi girişimler esnasında zarar görme olasılığı ve ışık iletiminin
rijid endoskoplara göre daha sınırlı olması nedeniyle cerrahi girişimlerde esnek
bükülebilir endoskopların kullanımı halen sınırlıdır.

Işık kaynağı tungsten veya halojen bir ampul içerir ve elde edilen kuvvetli ışık
endoskoba esnek bir fiberoptik kablo ile taşınır. Alınan görüntünün döndüğü
Video kamera ve monitör ile endoskopik görüntüleme sistemi tamamlanır.

Cerrahi girişimde kullanılan cerrahi aletler ise diğer açık cerrahide
kullanılanlara benzemekle birlikte endoskopik uygulama için değiştirilmişlerdir.
Endoskopik ekartörler ve kanüller optik boşluğun oluşturulması ve devamlılığını
sağlamaları nedeniyle ayrı bir öneme sahiptirler. Baş-boyun gibi optik boşluğun
küçük olacağı bölgelerde endoskopik kanüller kullanılırken, gövdedeki
uygulamalarda optik boşluğun daha büyük olması nedeniyle endoskopik ekartörler
kullanılır.

Cerrahi Uygulamalar ve Teknik

Endoskopik plastik cerrahi ile doku alımı, doku aktarımı (mikrovasküler
anastomoz dahil), tümör rezeksiyonları gibi çeşitli uygulamalar mümkündür. Bu
uygulamalar daha az kesi (insizyon) ve kalıpla ile yapılmaktadır. Böylece
daha az doku cerrahi olarak ellenirken, derideki giriş yeri çok kısa küçük
olduğundan daha az iz kalmaktadır. Bunun yanı sıra endoskopik teknik ile
operasyon bölgesine daha uzak bölgelerden yapılan kesilerle (insizyonlar) ile
ulaşmak ve böylece daha iyi kozmetik sonuçlar almak mümkündür. İnsizyonlar
yapılırken gerekli optik boşluğun şekli ve hastanın anatomisi göz önünde
bulundurulur. İmplant veya doku genişleticiler gibi yabancı cisimlerin
yerleştirildiği uygulamalarda uzaktan yapılan insizyonlar ile implantın ekspoze
olma riski azalır.

Giriş kesisinden yapılabildiği kadar açık kalıpla yapılır. Daha sonra
endoskop yerleştirilerek gerekli optik boşluk oluşturulur, ekartörler ve
kanüller yardımıyla görüntü elde edilerek operasyon gerçekleştirilir.

Endoskopik teknik ile gerçekleştirilebilen operasyonlar arasında:

• Kaş kaldırma
• Karın germe
• Yüz germe
• Büyütme mamoplastisi
   gibi estetik cerrahi uygulamalarının yanı sıra
• Doku genişletici yerleştirilmesi
• Tortikollis bandlarının serbestleştirilmesi
• Latissimus dorsi kas flebi kaldırılması

gibi plastik ve rekonstrüktif uygulamalar da yer alır.